Όταν η Ουκρανία ήταν πιο ισχυρή από Βρετανία, Γαλλία και Κίνα μαζί

 Αυτό είναι ένα από αυτά τα γεγονότα στην ιστορία που σήμερα, μετά από πολλά χρόνια, φαίνεται με εντελώς διαφορετικό μάτι. Στις αρχές της δεκαετίας του '90, η Ουκρανία δεν ήταν απλώς ένα νέο κράτος, αλλά η τρίτη πυρηνική ενέργεια στον κόσμο.

Όταν η Ουκρανία ήταν πιο ισχυρή από Βρετανία, Γαλλία και Κίνα μαζί

Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η Ουκρανία μαστίστηκε με μια τρομακτική κληρονομιά: περίπου 1.900 στρατηγικά πυρηνικά σφραγίσματα στο έδαφός της. Αυτό το οπλοστάσιο το έκανε πιο ισχυρό από τις μεγάλες παραδοσιακές δυνάμεις μαζί.

Μνημόνιο της Βουδαπέστης (1994)

Προκειμένου να γίνει μέλος της διεθνούς κοινότητας και να εξασφαλιστεί μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα, η Ουκρανία συμφώνησε σε μια ιστορική συμφωνία:

* Παράδοση όπλων: Η Ουκρανία συμφώνησε να διαλύσει εντελώς και να στείλει πυρηνικά όπλα στη Ρωσία για να καταστραφούν.

* Εγγυητές: Ρωσία, Ηνωμένες Πολιτείες και Μεγάλη Βρετανία υπογράφουν ως εγγυητές αυτής της συμφωνίας.

* Υπόσχεση: Αυτές οι χώρες υποσχέθηκαν επίσημα ότι θα σεβαστούν τα υπάρχοντα σύνορα της Ουκρανίας και θα απέχουν από οποιαδήποτε απειλή ή χρήση βίας εναντίον της.

Συμφωνία που άφησε απροστάτευτη την Ουκρανία

Μέχρι το 1996, ακόμα και το τελευταίο πυρηνικό όπλο έφυγε από την ουκρανική γη.

Σαν σήμερα, με τη ρωσική επίθεση που ξεκίνησε στις 24 Φεβρουαρίου 2022, η απόφαση αυτή αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία της σύγχρονης ιστορίας. Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η παράδοση αυτού του οπλοστασίου, σε αντάλλαγμα για "ασφάλειες" που αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, άφησε την Ουκρανία να υπερασπιστεί ακριβώς τις απειλές που το Μνημόνιο της Βουδαπέστης έπρεπε να αποτρέψει.

Αυτή η ιστορία χρησιμεύει ως μια έντονη υπενθύμιση ότι στην παγκόσμια πολιτική, το βάρος μιας υπογραφής μπορεί να αλλάξει εντελώς μέσα στις δεκαετίες.

Για να κατανοήσει κανείς το βάρος αυτού που παρέδωσε η Ουκρανία, πρέπει να δει κανείς τι πραγματικά περιείχε αυτό το οπλοστάσιο. Δεν ήταν απλά προστατευτικά όπλα, αλλά μια πολεμική μηχανή που θα μπορούσε να χτυπήσει κάθε γωνιά του πλανήτη.

Τι περιέχει το πυρηνικό οπλοστάσιο της Ουκρανίας;

Το 1994, η Ουκρανία είχε στο έδαφός της μια στρατιωτική τεχνολογία που πολλές χώρες δεν μπορούν καν να φτάσουν σήμερα:

* Διηπειρωτικοί Πύραυλοι (ICBM): Η Ουκρανία είχε περίπου 176 στρατηγικούς εκτοξευτές πυραύλων. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι περίφημοι πυραύλοι SS-19 και SS-24, οι οποίοι είχαν εύρος δράσης έως 10.000 χιλιόμετρα.

* Στρατηγικά βομβαρδιστικά: Είχαν στη διάθεσή τους 44 βαρέα βομβαρδιστικά (όπως Tu-95 και Tu-160), ικανά να μεταφέρουν περίπου 600 πυρηνικούς πυραύλους που εκτοξεύονται από αέρα.

* Πυρηνικά σφραγίσματα: Συνολικά 1.900 στρατηγικές πυρηνικές κεφαλές. Για σύγκριση, σήμερα η Κίνα εκτιμάται ότι έχει περίπου 500, ενώ η Γαλλία περίπου 290.

Θέματα με το «Κουμπί»

Μια συχνά ξεχασμένη τεχνική λεπτομέρεια είναι ότι, αν και οι πύραυλοι ήταν σε ουκρανικό έδαφος, οι κωδικοί εκτόξευσης (πυρηνικό κουμπί) ελέγχονταν από τη Μόσχα.

Ωστόσο:

* Η Ουκρανία είχε τις τεχνικές γνώσεις να τις επαναπρογραμματίσει διαχρονικά.

* Τα μεγαλύτερα εργοστάσια πυραύλων στον κόσμο (όπως το Yuzhmash) βρίσκονταν στην Ουκρανία, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούσαν να τα συντηρήσουν ή να τα αναβαθμίσουν μόνοι τους.

Γιατί τα γύρισαν ανάποδα;

Εκτός από τις διπλωματικές πιέσεις, η διατήρηση αυτού του οπλοστασίου κόστισε δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο - χρήματα που δεν είχε το νεογέννητο Ουκρανία. ΗΠΑ και Ρωσία υποσχέθηκαν οικονομική βοήθεια για διάλυση και εγγύηση ότι η Ουκρανία δεν θα δεχόταν ποτέ επίθεση.

Σήμερα, αυτή η απόφαση λειτουργεί ως το μεγαλύτερο μάθημα στις διεθνείς σχέσεις: Στην πολιτική, η υπόσχεση είναι τόσο έγκυρη όσο η δύναμη που την εγγυάται.